Aydınlatma Sistemleri ve Camlar Bakımı

İlk arabamı aldığımda en çok ihmal ettiğim şey aydınlatmaydı. Motor yağına, lastik basıncına düzenli bakıyordum ama bir akşam bir arkadaşım "senin sağ arka stopun yanmıyor" deyince utandım. Meğer haftalarca öyle gezmişim. O günden sonra kendime basit bir alışkanlık edindim: her yakıt alışında iki dakikamı ışıklara ve camlara veriyorum. Bu yazıda o iki dakikada tam olarak neye baktığımı, ampul değiştirirken nerede hata yaptığımı ve camları gerçekten iz bırakmadan nasıl temizlediğimi anlatacağım.

Neden bu ikisi birlikte? Çünkü gece görüşünüz iki şeye bağlı: ne kadar iyi aydınlattığınıza ve o ışığın camdan içeriye ne kadar net geçtiğine. Mükemmel farlarınız olsa da kirli bir ön camdan bakıyorsanız, karşıdan gelen aracın ışığı camda dağılır ve bir anda hiçbir şey görmez olursunuz. Bunu yağmurlu bir gece bizzat yaşadım.

Aydınlatma Sistemini Baştan Sona Kontrol Etmek

Aracın etrafında dolaşıp bakmak sandığınızdan kolay. Tek başınızaysanız da yapabileceğiniz yollar var; ben genelde garaj duvarını ya da bir vitrin camını ayna gibi kullanıyorum.

Hangi Işıkları, Nasıl Sırayla Deniyorum

Kontağı açıyorum, motoru çalıştırmam şart değil ama akü zayıfsa çalıştırmak daha güvenli. Sonra şu sırayı izliyorum:

Kısa farlar: İki taraf da aynı parlaklıkta mı? Biri sararmış, diğeri beyazsa ampul ömrünün sonuna geliyor demektir.
Uzun farlar: Gösterge panelindeki mavi ikonun yandığını da teyit ediyorum.
Park/gabari ışıkları: Küçük ampuller olduğu için en sık yananlar bunlar.
Sinyaller ve dörtlü: Dörtlüyü yakıp aracın etrafında bir tur atmak dört köşeyi tek seferde görmenizi sağlıyor.
Fren lambaları: Burada yardımcıya ihtiyaç var. Yoksa arkanızı bir duvara yaklaştırıp fren pedalına basın, duvardaki kızıl yansımayı görürsünüz. Üçüncü fren lambası varsa onu da unutmayın.
Geri vites lambası ve plaka aydınlatması: Plaka lambası yanmıyorsa bu da eksiklik sayılır.
Arka sis ve iç aydınlatma: Torpido ve bagaj lambası da işin parçası.

Sinyaliniz normalden hızlı çakıyorsa, o taraftaki ampullerden biri yanmış olabilir; araç bunu size hızlı çakarak söyler. Bu küçük ipucu bana birkaç kez zaman kazandırdı.

Ampul Değişiminde Öğrendiğim Dersler

İlk halojen ampulümü çıplak elle tuttum ve iki hafta içinde yandı. Sebebi şu: parmak izindeki yağ, cam ısındığında o noktada farklı genleşmeye yol açıyor. O yüzden artık ampulü ya bezle ya da eldivenle tutuyorum, yanlışlıkla dokunursam alkolle siliyorum.

Diğer notlarım:

Aynı çifti birlikte değiştirin. Biri yandıysa diğerinin de ömrü bitmek üzeredir; ışık renkleri eşit olsun diye ikisini birden alıyorum.
Soket tipini doğru öğrenin. Kullanım kılavuzunda ampul kodları yazar. Eski ampulü yanınızda götürmek en kesin yöntem.
Sıcak farı sökmeyin. Kapatın, birkaç dakika soğumasını bekleyin.
Ampul yeni, ışık yok mu? Sigortaya ve sokete bakın. Yeşilimsi, tuz gibi bir oksit birikmesi çok yaygın; ince zımpara ya da kontak spreyi çözüyor.
LED veya xenon donanımlı araçlarda iş biraz daha teknik; ben bunlarda kendi başıma uğraşmıyorum.

Matlaşan Far Camları ve Ayar Meselesi

Yıllar geçince plastik far camları güneşten sararıp puslanıyor. Ampul sapasağlam olsa bile ışığın önemli kısmı o pus içinde dağılıyor. Ben far parlatma setiyle iki kez uğraştım; sonuç gerçekten fark ediyor ama işin sırrı, işlem sonunda üzerine UV koruyucu bir vernik sürmek. Aksi hâlde altı ay sonra aynı hâle dönüyor.

Bir de içeriden buğulanma var. Farın içinde su damlaları görüyorsanız contası ya da havalandırma tıpası kaçırıyor demektir; ampul o nemde uzun ömürlü olmaz. Far ayarını ise kendim yapmıyorum, çünkü karşıdaki sürücüyü kör etmek de en az az görmek kadar tehlikeli. Karşıdan gelenler size selektör yapmaya başladıysa ayar kaçmış olabilir.

Camları Gerçekten Temiz Hâle Getirmek

Camda "temiz görünmek" ile "iz bırakmamak" ayrı şeyler. Aracın dış temizliğini anlatan yazıda genel yöntemlere değiniliyor ama camlar kendine özel bir yaklaşım istiyor.

Dış Yüzey ve O Bitmeyen Yağ Filmi

Ön cam yolda uçan yağ zerrelerini, egzoz kalıntısını, böcek artığını topluyor. Sabunlu su bunu tam almıyor. Benim yöntemim şu: önce bol suyla durulayıp kaba kiri alıyorum, sonra cam temizleyiciyle silip son olarak elimi ıslak bezle cama sürüyorum. Eğer cam pürüzlü, tırtıklı geliyorsa hâlâ kir var demektir. O noktada kil çubuğu ya da cam için özel bir aşındırıcı macun devreye giriyor. İşlem sonrası cam cam gibi kayıyor, silecekler de gıcırdamayı bırakıyor. Zaten sileceklerin ömrü büyük ölçüde camın pürüzsüzlüğüne bağlı.

İç Yüzey: Asıl Buğunun Kaynağı

Camın içinde plastiklerden yayılan maddelerin oluşturduğu ince, yağlı bir tabaka birikiyor.